سود نقدی سهام
آیا میدانستید که بیش از ۸۰ درصد از سهام داران در بازار بورس، حداقل یک بار در سال، سودی نقدی را از شرکتهای مورد نظر خود دریافت میکنند؟ سود نقدی سهام، در واقع پاداشی است که شرکتها به دلیل همراهی و سرمایه گذاری به شما اعطا میکنند.
DPS چیست؟
وقتی شما بخشی از سهام یک شرکت را خریداری میکنید، در حقیقت به یکی از مالکان آن شرکت تبدیل میشوید. در نتیجه، اگر شرکت در یک دوره مالی (معمولاً یک سال) سود کسب کند، این حق را دارید که در بخشی از آن سود شریک باشید.
به این سهم از سود که شرکت تصمیم میگیرد به صورت نقد به سهام داران خود پرداخت کند، سود نقدی سهام یا به اختصار DPS (Dividend Per Share) گفته میشود.
سوال DPS چیست؟ در محافل بورسی بسیار رایج است. پاسخ این سوال ساده است؛ مبلغی است که بابت هر سهم به حساب شما واریز میشود. مثلاً اگر شرکتی اعلام کند که DPS آن ۵۰۰ ریال است و شما ۱۰۰۰ سهم از آن شرکت داشته باشید، در مجموع ۵۰۰,۰۰۰ ریال سود نقدی دریافت خواهید کرد.
لازم به ذکر است که پرداخت سود تقسیمی سهام، اجباری نیست و به سیاستهای داخلی و تصمیم گیری هیئت مدیره بستگی دارد. برخی شرکتها ترجیح میدهند، تمام سود را مجدداً در شرکت سرمایه گذاری کنند تا رشد سریعتری داشته باشند.
فرمول محاسبه DPS
محاسبه سود نقدی سهام (DPS) بسیار آسان است، اما ابتدا باید کل مبلغ سودی که شرکت تصمیم به تقسیم آن گرفته است را بدانیم. فرض کنید یک شرکت در سال مالی گذشته ۱۰۰ میلیارد تومان سود خالص (EPS) کسب کرده است.
این شرکت در مجمع عمومی سالیانه خود تصمیم میگیرد که ۷۰ درصد از این سود خالص را بین سهام داران تقسیم کند. به این ۷۰ درصد، درصد تقسیم سود یا نسبت تقسیم سود (Dividend Payout Ratio) میگویند. فرمول کلی برای محاسبه DPS به شرح زیر است. یا به عبارت دیگر، اگر بخواهیم از سود هر سهم (EPS) استفاده کنیم.
به عنوان مثال، فرض کنید سود هر سهم (EPS) یک شرکت ۱۰۰۰ ریال است و هیئت مدیره در مجمع تصمیم گرفته است که ۶۰ درصد از این سود را تقسیم کند. در این صورت، سود نقدی سهام (DPS) برابر خواهد بود با:
این یعنی بابت هر سهم، ۶۰۰ ریال به شما پرداخت میشود.
تفاوت DPS با EPS
برای فهمیدن دقیق پاسخ سوال سود نقدی سهام چیست؟ لازم است که تفاوت آن را با یکی از مهم ترین اصطلاحات بورسی، یعنی سود هر سهم یا EPS (Earnings Per Share) بدانیم. بسیاری از سرمایه گذاران تازه کار این دو مفهوم را با هم اشتباه میگیرند، در حالی که تفاوت مهمی بین آنها وجود دارد.
EPS نشان دهنده کل سود خالص شرکت پس از کسر مالیات، تقسیم بر تعداد کل سهام شرکت است. به عبارت سادهتر، EPS نشان میدهد که شرکت در طول یک سال مالی، به ازای هر سهم چقدر سودآوری داشته است. این عدد در صورتهای مالی شرکتهای بورسی درج میشود و یکی از مهمترین شاخصهای عملکردی است.
DPS هم در واقع بخشی از EPS، است که هیئت مدیره تصمیم میگیرد آن را به صورت نقدی بین سهام داران تقسیم کند. DPS هیچ گاه از EPS بیشتر نخواهد بود.
جدول مقایسه DPS و EPS
در جدول زیر مقایسه دقیقی از این دو معیار مشخص شده است.
| ویژگی | DPS (سود نقدی سهام) | EPS (سود هر سهم) |
| تعریف | سهمی از سود خالص که به صورت نقد تقسیم میشود. | کل سود خالص شرکت به ازای هر سهم. |
| مبلغ | همیشه کمتر یا مساوی EPS است. | کل سودآوری شرکت است. |
| اجبار به پرداخت | پرداخت آن اختیاری و منوط به تصمیم مجمع است. | نشاندهنده عملکرد و سودآوری شرکت است. |
| کاربرد | پاداش سهامداران و منبع درآمد نقدی. | سنجش توانایی شرکت در سودآوری. |
درک این تفاوت کلیدی، برای درک کتاب ارزش گذاری سهام و نحوه تحلیل بنیادی بسیار مهم است. شرکتی با EPS بالا لزوماً DPS بالایی ندارد، چرا که ممکن است کل سود خود را صرف طرحهای توسعه کند.
روش تصمیم گیری درباره پرداخت سود نقدی
تصمیم گیری در خصوص پرداخت سود تقسیمی سهام، یک فرایند دموکراتیک و کاملاً رسمی است که در مجمع عمومی عادی سالیانه شرکتها اتفاق میافتد. مراحل این تصمیم گیری به شرح زیر است:
- تعیین سود خالص (EPS)؛ ابتدا، با پایان یافتن سال مالی، شرکت سود خالص خود را در صورتهای مالی شرکتهای بورسی محاسبه میکند.
- پیشنهاد هیئت مدیره؛ هیئت مدیره شرکت بر اساس نیازهای مالی، طرحهای توسعهای و سیاستهای خود، درصدی از EPS را به عنوان پیشنهاد پرداخت سود نقدی (DPS) به مجمع ارائه میکند.
- تصویب در مجمع عمومی؛ سهام داران (یا نمایندگان آنها) در مجمع گرد هم میآیند و درباره موارد مختلف از جمله میزان تقسیم سود رأی گیری میکنند. سودی که در نهایت با رأی اکثریت تصویب میشود، سودی است که شرکت موظف به پرداخت آن خواهد بود.
- زمان پرداخت؛ پس از تصویب، شرکت موظف است، حداکثر ظرف ۸ ماه پس از تاریخ برگزاری مجمع، مبلغ سود نقدی سهام را به حساب سهام داران واریز کند.
این فرایند اهمیت حضور و رأی سهام داران در مجمع را مشخص می کند؛ زیرا آنها مستقیماً بر میزان سود نقدی سهام چیست؟ که دریافت میکنند، تأثیر میگذارند.
میزان سود نقدی سهام شرکت ها را از کجا بفهمیم؟
به عنوان یک سرمایه گذار، دانستن میزان DPS تصویب شده برای شرکتها، برای مدیریت سرمایه گذاری بسیار ضروری است. در کتاب چگونه سهام سودآور انتخاب کنیم هم بر روی این نکته تاکید شده است. روشهای اصلی برای کسب این اطلاعات عبارتند از:
- سامانه کدال (Codal)؛ مهمترین و معتبرترین منبع برای تمام اطلاعات شرکتهای بورسی، سامانه اطلاع رسانی ناشران (کدال) است. پس از برگزاری مجمع عمومی سالیانه، شرکت موظف است مصوبات مجمع، شامل میزان DPS چیست؟ تصویب شده و زمان بندی پرداخت آن را تحت عنوان آگهی تصمیمات مجمع عمومی عادی سالیانه در این سامانه منتشر کند.
- وب سایت رسمی شرکت؛ اغلب شرکتها، بخش مربوط به امور سهام داران دارند که اطلاعیههای پرداخت سود تقسیمی سهام در آن منتشر میشود.
- سایتهای خبری و تحلیلی بورس؛ سایتهای مختلف خبری و تحلیلی بورس نیز به محض انتشار اطلاعات در کدال، این آمار را با تحلیلهای خود پوشش میدهند.
روشها و فرایند پرداخت سود نقدی
فرایند پرداخت سود نقدی سهام طی سالهای اخیر بسیار سادهتر شده است، اما هنوز هم شرکتها از چند روش مختلف برای واریز وجه استفاده میکنند. شرکتها موظف هستند در اطلاعیه زمان بندی پرداخت سود نقدی سهام در سامانه کدال، روش پرداخت خود را مشخص کنند.
پرداخت از طریق سامانه سجام
بهترین و رایجترین روش، واریز خودکار از طریق سامانه سجام است. شرکتها اطلاعات هویتی و شماره حساب بانکی سهام داران ثبت نام کرده در سجام را از سازمان بورس دریافت کرده و مبلغ سود نقدی سهام را مستقیماً به حساب معرفی شده واریز میکنند. این روش سریعترین، امنترین و کارآمدترین راه برای دریافت سود است.
پرداخت از طریق بانکهای عامل
برخی شرکتها با یک یا چند بانک خاص قرارداد میبندند و سهام داران باید در تاریخهای اعلام شده، با کارت ملی و کد بورسی به شعبههای تعیین شده بانک مراجعه کرده و سود خود را دریافت کنند.
واریز مستقیم به حساب (روش قدیمی)
برخی شرکتها هنوز با درخواست کتبی سهام دار و ارسال شماره حساب، اقدام به واریز مستقیم به حساب می کنند که البته این روش کم کم منسوخ میشود.
اگر سود تقسیمی سهام را دریافت نکنیم؛ چه می شود؟
اگر به هر دلیلی، در تاریخ اعلام شده، سود تقسیمی سهام خود را دریافت نکردید، جای نگرانی نیست و حق شما از بین نخواهد رفت. دلایل رایج دریافت نشدن سود چند مورد است.
مورد اول، ثبت نام نکردن در سجام. اگر در سامانه سجام ثبت نام نکرده باشید، شرکتها نمیتوانند، شماره حساب شما را داشته باشند. در این حالت باید از طریق تماس با امور سهام شرکت یا مراجعه به سایت آن، شماره حساب خود را برای آن ها ارسال کنید یا منتظر اعلام بانک عامل شرکت باشید.
مورد دوم، مشکلات بانکی است. گاهی شماره شبای اشتباه در سجام ثبت شده است یا حساب بانکی مسدود است. مورد سوم هم اعلامیههای پرداخت به بانک عامل است. اگر شرکت اعلام کرده باشد که سود را از طریق یک بانک خاص پرداخت میکند، شما باید در بازه زمانی تعیین شده به آن بانک مراجعه کنید.
در هر صورت، سود نقدی سهام حق شماست و شرکتها موظف به پرداخت آن هستند. پیگیری از طریق بخش امور سهام شرکت بهترین راهکار است. با مطالعه کتاب گام به گام تا خرید سهام، یاد میگیریم که یکی از کارهای لازم برای پیگیری بعد از مجمع، اطمینان از دریافت به موقع این سود است.
تاثیر پرداخت سود نقدی بر قیمت سهام شرکتها
یکی از سؤالات مهمی که پس از فهمیدن جواب سوال DPS چیست؟ پیش میآید، تأثیر آن بر قیمت سهم در بازار است. این تأثیر را میتوان در دو مرحله بررسی کرد.
تاثیر پرداخت سود نقدی بر قیمت سهام شرکتها قبل از مجمع (انتظارات)
معمولاً در آستانه برگزاری مجمع، اگر انتظار برود که شرکت سود نقدی بالایی را تقسیم خواهد کرد، شاهد افزایش تقاضا و رشد قیمت سهام خواهیم بود. سرمایه گذاران به امید دریافت این سود، سهم را میخرند.
تاثیر پرداخت سود نقدی بر قیمت سهام شرکتها پس از مجمع (کاهش قیمت)
در روز کاری پس از برگزاری مجمع و تصویب سود نقدی سهام، قیمت تئوریک سهم دقیقاً به اندازه مبلغ DPS تصویب شده، کاهش پیدا میکند. این کاهش قیمت یک پدیده کاملاً طبیعی و مکانیکی در بورس است و به این دلیل رخ میدهد که آن مبلغ سود از دارایی شرکت خارج شده و قرار است به سهام داران پرداخت شود.
مثال برای تاثیر پرداخت سود نقدی بر قیمت سهام شرکتها
اگر قیمت سهم ۱۰,۰۰۰ ریال باشد و سود نقدی سهام ۵۰۰ ریال تصویب شود، قیمت بازگشایی سهم در روز بعد، ۹,۵۰۰ ریال خواهد بود. با این حال، کاهش قیمت به اندازه DPS به معنای زیان نیست؛ چرا که سهام دار به زودی معادل این کاهش را به صورت نقدی دریافت میکند. عوامل بنیادی شرکت، در نهایت تعیین کننده مسیر آینده قیمت سهم خواهند بود و نه صرفاً میزان سود تقسیمی سهام.
سخن پایانی در مورد سود نقدی سهام
سود نقدی سهام (DPS) در واقع پاداشی شیرین برای سهام داران است که در افزایش بازدهی کلی سرمایه گذاری شما نقش مهمی دارد. با درک دقیق مفهوم سود نقدی سهام چیست؟ و آگاهی از زمان بندی های پرداخت آن، میتوانید با آسودگی خاطر بیشتری سرمایه گذاری کرده و از منافع حضور در بازار بورس بهره مند شوید.